Om het 50-jarige jubileum van haar laboratorium in de kijker te plaatsen, organiseerde de VMW op woensdag 26 november 2008 een symposium waarbij een gevarieerd sprekerspanel het thema ‘risicomanagement in de drinkwatersector' vanuit verschillende invalshoeken belichtte. De belangrijkste conclusie: een doorgedreven controleprogramma staat momenteel al garant voor een uitstekende drinkwaterkwaliteit, maar in de toekomst kunnen Water Safety Plans een prima werkinstrument vormen om alle risico's op een structurele manier in kaart te brengen en er een aangepast actieprogramma aan te koppelen. De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) kondigde alvast aan een werkgroep ‘Water Safety Plans in Vlaanderen' op te richten.
De Vlaamse Maatschappij voor Watervoorziening (VMW) streeft naar de continue levering van drinkwater van uitstekende kwaliteit. Die kwaliteit handhaven en garanderen is een permanente opdracht, waarbij het VMW-laboratorium een belangrijke rol speelt. Het laboratorium is door de Vlaamse overheid erkend voor een uitgebreide reeks analysepakketten. Daarenboven heeft het een BELAC-accreditatie voor een ruime scope van parameters op het gebied van drinkwater, grondwater, oppervlaktewater en zwembadwater. De resultaten bij internationale ringtesten bewijzen dat het laboratorium ook internationaal met de beste laboratoria kan wedijveren.
Laboratoriumdirecteur Jef Paulussen beklemtoonde dat ook in de toekomst het VMW-laboratorium een belangrijke rol blijft spelen binnen het bedrijf, onder meer door de ontwikkeling van nieuwe analysemethoden die het mogelijk maken alsmaar meer stoffen op te sporen. Via onderzoek en ontwikkeling levert het laboratorium bovendien een belangrijke bijdrage tot vernieuwingen op het vlak van procestechnologie.
Risicomanagement via Water Safety Plans
Als aanvulling op de huidige expertise op het vlak van kwaliteitsbewaking in de drinkwatersector, werd in 2004 een nieuw werkinstrument voorgesteld: het Water Safety Plan, een doorgedreven vorm van risicomanagement. Zowel het Bonn-charter van de International Water Association (IWA) als de nieuwe Guidelines for Drinking Water Quality van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) stellen het waarborgen van de drinkwaterkwaliteit via een Water Safety Plan centraal. De Europese Unie overweegt Water Safety Plans in hun drinkwaterrichtlijn op te nemen.
Dhr. Gertjan Medema van het Nederlandse Water Research Institute lichtte op het VMW-symposium toe hoe een Water Safety Plan alle mogelijke risico's in kaart brengt, van bron tot kraan. Een analyse geeft aan hoe groot de kans is dat een risico zich in realiteit voordoet en wat de impact is in dat geval. Zo wordt duidelijk welke risico's prioriteit dienen te krijgen bij het vastleggen van de beheersmaatregelen. Procesmonitoring, alarmering, aangepaste corrigerende maatregelen, een goede documentatie en communicatie moeten ervoor zorgen dat de drinkwaterkwaliteit te allen tijde gegarandeerd blijft.
In afwachting van een opname van de Water Safety Plans in Europese en andere drinkwaterrichtlijnen, zijn enkele landen gestart met de (gedeeltelijke) invoering ervan: Australië, Nieuw-Zeeland, Zwitserland, Frankrijk, Engeland en Nederland. Zo getuigde dhr. Jos Dekker van het Nederlandse waterbedrijf PWN hoe een drinkwaterverontreiniging in 2000 leidde tot een eerste risicoinventarisatie voor een van hun productiecentra. In 2003-2005 werkte een multidisciplinair team aan de invoering van een volwaardig Water Safety Plan.
Water Safety Plans in Vlaanderen: VMM richt werkgroep op
Kris Van den Belt van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) gaf aan dat het concept van de Water Safety Plans gegroeid is vanuit de hoofddoelstelling van de Wereldgezondheidsorganisatie: de volksgezondheid beschermen via maximale toegang tot veilig en gezond drinkwater op wereldschaal. Het recente IWA-congres over Water Safety Plans in Lissabon (mei 2008) maakte duidelijk dat er wereldwijd al veel aan Water Safety Planning wordt gedaan. Het komt er nu op aan een algemene richtlijn op te stellen die de algemene invoering van de Water Safety Plans ondersteunt.
Het staat vast dat een Water Safety Plan voor alle betrokken partijen voordelen inhoudt:- de drinkwaterbedrijven kunnen er hun huidige kwaliteitsprocedures aan aftoetsen en binnen het plan formaliseren, bedreigingen worden sneller en/of beter geïdentificeerd, middelen en aandacht worden gefocust op de meest kritische punten ...
- de verantwoordelijke overheid zorgt voor het algemene kader van risicoanalyse en risicomanagement, vergroot de kennis inzake drinkwaterproductie, stimuleert samenwerking tussen waterproducenten en milieuadministraties ...
- de klant krijgt een verhoogde kwaliteitsgarantie en een betere bedrijfszekerheid.
De Vlaamse Milieumaatschappij wil alvast een voortrekkersrol spelen om de Water Safety Plans in Vlaanderen in te voeren en zal begin 2009 een werkgroep ‘Water Safety Plans in Vlaanderen' oprichten, waarin zowel de drinkwaterproducenten als de VMM als toezichthoudende overheid zullen zetelen. Binnen die werkgroep kunnen standpunten worden uitgewisseld en kan worden onderzocht hoe de bestaande procedures voor kwaliteitsgarantie verder kunnen worden uitgebouwd tot een Water Safety Plan.
Procescontrole: een essentiële schakel in de kwaliteitsbewaking
Binnen een Water Safety Plan zal naast een doorgedreven risicomanagement ook procescontrole een belangrijke rol blijven spelen. Bart De Schrijver, procesingenieur bij de VMW, lichtte toe hoe kwaliteitscontrole en procescontrole hand in hand gaan. Kwaliteitscontrole gaat na of het eindproduct aan de normen voldoet. Door een goede procescontrole in de ca. 80 waterbehandelingsinstallaties van de VMW, wordt niet alleen het productieproces optimaal gestuurd, maar kunnen ook problemen proactief worden opgespoord en opgelost. Een bijkomend voordeel is dat in crisissituaties al snel een aantal mogelijke oorzaken kunnen worden uitgesloten, wat helpt om snel en adequaat te reageren.
De VMW hecht dan ook veel belang aan een uitgebreide en efficiënte procescontrole die wordt ondersteund door gebruiksvriendelijke informaticatoepassingen. Dit is - samen met de uitgebreide waaier aan bestaande kwaliteitscontroles - alvast een mooi opstapje naar de uitbouw een volwaardig Water Safety Plan.
Het VMW-symposium werd bijgewoond door een 70-tal vertegenwoordigers van de Vlaamse overheid (VMM, Toezicht Volksgezondheid en VITO), van de drinkwaterbedrijven in Vlaanderen in Nederland en van de universiteiten van Gent en Leuven.
Download hier de presentaties van het VMW-symposium
- 50 jaar laboratoriumactiviteit in de VMW (PDF, 895 kB)
Jef Paulussen, laboratoriumdirecteur - Water Safety Plans: internationale ontwikkelingen (PDF, 832 kB)
Gertjan Medema, Manager Waterkwaliteit en Gezondheid - Water Safety Plans in Vlaanderen: verwachtingen en uitdagingen (PDF, 231 kB)
Kris Van den Belt, Vlaamse Milieumaatschappij - Water Safety Plans in de praktijk: ervaringen van PWN (PDF, 1.952 kB)
Jos Dekker, beleidsmedewerker PWN - Waterbedrijf Noord-Holland - Procescontrole als essentiële schakel in de kwaliteitsbewaking (PDF, 160 kB)
Bart De Schrijver, projectingenieur VMW