De Vlaamse Maatschappij voor Watervoorziening heeft de haalbaarheid bestudeerd van de rioleringsopdracht in het kader van de gemeentelijke saneringsplicht. Deze studie, uitgevoerd in samenwerking met KPMG en ACMS, becijfert voor zowat een derde van de VMW-vennoten welke investeringen zij nog dienen te realiseren om te voldoen aan de Europese Kaderrichtlijn Water. Daaruit blijkt dat de rioleringsopdracht niet voor alle gemeenten even haalbaar is.
De studie werd uitgevoerd bij 57 ongebonden gemeenten (gemeenten zonder een contract met een afvalwaterintercommunale), waarvan 37 gemeenten al een RioAct-contract hebben. RioAct is een samenwerkingsproject voor rioleringsbeheer tussen de VMW en Aquafin. Er werd vertrokken vanuit de gerealiseerde gemeentelijke infrastructuur, de bestaande modules van RioAct en een bijgesteld zoneringsplan (d.i. het Vlaams zoneringsplan dat geoptimaliseerd werd door het invoeren van drukrioleringen in het buitengebied). De studie neemt het jaar 2027 als einddoel voor de realisatie van de zoneringsplannen. Deze deadline is de maximaal toegelaten periode, vermits Europa maximaal twee keer een uitstel van 6 jaar kan toestaan op de oorspronkelijke doelstelling van 2015.
Om aan de saneringsopdracht te voldoen, kunnen gemeenten putten uit verschillende inkomstenbronnen. Ten eerste genereren de gemeenten aan de hand van het gekende drinkwaterverbruik inkomsten uit de bijdrage voor opvang en toevoer (BOT) en uit de vergoeding eigen waterwinners (VEW). De studie rekent met de hoogst toegelaten waarde van deze heffingen. Daarnaast geeft de Vlaamse overheid subsidies voor de aanleg van rioleringen. Het subsidiepercentage is afhankelijk van de ontkoppeling van regenwater en afvalwater. In deze studie is rekening gehouden met een gemiddeld subsidiepercentage van 75%. Ten slotte kunnen gemeenten beslissen om daar bovenop middelen uit de eigen begroting te voorzien. Dit werd niet opgenomen in de studie.
Zijn de gemeenten in staat om met deze middelen aan hun saneringsopdracht te voldoen? Voor ruim de helft van de onderzochte gemeenten volstaan deze financiële middelen om de rioleringsdoelstelling te realiseren tegen 2027. Voor een aantal gemeenten in het buitengebied is deze doelstelling niet haalbaar tegen 2027. Tenslotte stellen we vast dat gemeenten die al RioAct-contracten hebben, systematisch beter scoren dan de gemeenten die dit niet hebben. De VMW wil met RioP een instrument bieden om de beschikbare middelen optimaal in te zetten.